Kanalizasyon şebekesine bağlı olmayan müstakil evlerde, köy yerleşimlerinde, bağ evlerinde ve bazı sanayi yapılarında atık su foseptik çukurunda toplanır. Arnavutköy, Çatalca ve Silivri'nin kırsal mahallelerinde bu hâlâ yaygın bir çözümdür. Foseptiğin ne kadar sık çekilmesi gerektiği, kokunun olup olmayacağı ve çukurun kaç yıl sorunsuz çalışacağı büyük ölçüde günlük kullanım alışkanlıklarına bağlıdır. Bu yazıda foseptiği gereksiz yere zorlamamanın yollarını anlatıyoruz.
Foseptik Nasıl Çalışır?
Foseptiğe gelen atık su içinde katı maddeler dibe çöker, yağlar ve hafif maddeler yüzeyde bir tabaka oluşturur. Ortadaki daha berrak su ise yapının türüne göre ya toprağa sızar ya da çukurda birikir. Dipte biriken organik maddeler, doğal olarak bulunan bakteriler tarafından kısmen ayrıştırılır. Bu denge bozulduğunda çukur hızla dolar, koku başlar ve taşma riski artar.
Yani foseptik bir "çöp kutusu" değil, belli bir biyolojik dengeyle çalışan bir sistemdir.
Gidere Asla Atılmaması Gerekenler
Foseptiğin en büyük düşmanı, ayrışmayan ya da bakteri dengesini bozan maddelerdir.
- Islak mendil ve bebek bezi: "Tuvalete atılabilir" yazsa bile çoğu ıslak mendil ayrışmaz, dipte birikir ve pompayı tıkar.
- Hijyenik ped, tampon, kulak çubuğu, diş ipi: Ayrışmaz ve hortumları tıkar.
- Kızartma yağı ve yemek yağı: Yüzeyde kalın bir tabaka oluşturur, sızmayı engeller, kokuyu artırır.
- Yemek artıkları ve kahve telvesi: Dipteki çamur miktarını hızla artırır.
- Boya, tiner, solvent, akü suyu: Bakterileri öldürür ve çevre için tehlikelidir.
- İlaç ve kimyasal temizlik ürünlerinin fazlası: Biyolojik dengeyi bozar.
- Kedi kumu, sigara izmariti, plastik ambalaj: Hiçbir şekilde ayrışmaz.
Banyoda ve mutfakta küçük bir çöp kovası bulundurmak, bu listedeki maddelerin büyük bölümünün foseptiğe gitmesini engeller.
Su Kullanımını Dengelemek
Foseptiğin dolma hızı, içine giden su miktarıyla doğrudan ilişkilidir. Özellikle toprağa sızma kapasitesi sınırlı olan ya da tamamen kapalı (sızdırmaz) çukurlarda her litre önemlidir.
- Damlatan muslukları ve sızdıran rezervuarları onarın. Sürekli akan bir rezervuar gün içinde ciddi miktarda suyu doğrudan foseptiğe gönderir.
- Çamaşır makinesini tam dolu çalıştırın ve yıkamaları haftaya yayın. Bir günde art arda yapılan yıkamalar çukuru bir anda zorlar.
- Çift kademeli rezervuar kullanın. Basit bir değişiklikle sifon başına giden su azalır.
- Yağmur suyunu foseptiğe bağlamayın. Çatı olukları ve bahçe ızgaraları foseptiğe değil, ayrı bir hatta ya da toprağa yönlendirilmelidir. Yağmur suyu bağlantısı, sağanaklarda çukurun bir gecede dolmasının en yaygın nedenidir.
Kimyasal Temizlik Ürünlerinde Ölçü
Evin temiz olması elbette önemlidir, ancak her gün yoğun çamaşır suyu, kireç sökücü ve kostikli gider açıcı kullanmak foseptikteki bakteri popülasyonunu zayıflatır. Bu da katıların ayrışmamasına ve çukurun daha hızlı dolmasına yol açar. Ölçülü kullanım, mümkünse daha yumuşak ürünler tercih etmek ve özellikle kostik bazlı açıcıları tıkanıklıkta ilk çare olarak görmemek gerekir.
Bakteri ve Enzim Katkıları İşe Yarar mı?
Piyasada foseptik için bakteri ve enzim içeren ürünler bulunur. Bu ürünler, kimyasal kullanımı nedeniyle dengesi bozulmuş çukurlarda ayrışmaya yardımcı olabilir ve kokuyu azaltabilir. Ancak hiçbir katkı ürünü düzenli çekimin yerini tutmaz. Ayrışmayan maddeler, kum ve dipte sıkışan çamur ancak vidanjörle alınabilir. Katkı ürünlerini bir destek olarak görmek, çekimi ertelemek için bir bahane olarak kullanmamak gerekir.
Çukurun Çevresini Korumak
- Foseptiğin üzerine ve çevresine ağır araç park etmeyin; kapak ve duvarlar zarar görebilir.
- Çukurun yakınına kökleri derine inen ağaçlar dikmeyin.
- Kapağın sızdırmaz ve sağlam olduğundan emin olun; çocuklar ve evcil hayvanlar için güvenlik riski oluşturmamalıdır.
- Kapağın yerini not edin ve üzerini kalıcı olarak kapatmayın. Vidanjör ekibinin kapağa rahat ulaşabilmesi işlemi kısaltır.
Düzenli Çekim Takvimi
Doğru kullanım, çekim ihtiyacını ortadan kaldırmaz; yalnızca aralığı uzatır. Çekim sıklığı çukurun hacmine, evde yaşayan kişi sayısına ve yapının sızdırmaz olup olmamasına göre değişir. En pratik yöntem, son çekim tarihini not etmek ve dolma süresini birkaç dönem boyunca gözlemlemektir. Böylece kendi evinize özgü bir takvim oluşur ve taşma yaşanmadan foseptik çukuru temizleme planlanabilir.
Şu belirtiler ise takvimden bağımsız olarak çekim zamanının geldiğini gösterir:
- Giderlerde yavaşlama ve guruldama sesleri
- Bahçede ya da çukur çevresinde kötü koku
- Çukur çevresinde ıslak, yeşermiş veya çökmüş zemin
- Klozette suyun geç çekilmesi
Sonuç
Foseptik çukuru, doğru kullanıldığında yıllarca sorunsuz hizmet verir. Gidere atılan maddelere dikkat etmek, su kullanımını dengelemek, yağmur suyunu ayrı tutmak ve kimyasalları ölçülü kullanmak çekim aralığını belirgin şekilde uzatır. Çekim zamanı geldiğinde ise atığın İSKİ'nin belirlediği boşaltma noktalarına mevzuata uygun götürüldüğünden emin olun. İstanbul Vidanjör Ekibi olarak Avrupa Yakası'nın 25 ilçesinde foseptik çekimi için hizmet veriyoruz; çukurunuzun durumunu konuşmak isterseniz 0542 280 9835 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.